‏هوش مصنوعی به‌جای آیفون، شبیه فیبر نوری می‌شه

نویسنده Om Malik با این حرف رایج که «مدل‌های پایه‌ی هوش مصنوعی هم دارن مثل هر نسخه‌ی آیفون کسل‌کننده می‌شن» مخالفه و می‌گه این قیاس درست نیست. ادعاش اینه که هر تکنولوژی از «شوک و بهت» به «خب، برو سر کار» می‌رسه و آخرش برامون نامرئی می‌شه؛ ولی دلیلِ این نامرئی‌شدن همیشه یکی نیست.

دوتا مثال می‌زنه. اول جنگ سرعت کلاک پردازنده‌ها: حدود سه دهه Intel و AMD سر مگاهرتز و گیگاهرتز می‌جنگیدن تا Pentium 4 به سقف حرارت خورد و صنعت از «سرعت کلاک» به «کارایی به‌ازای وات» چرخید. تراشه‌ی M1 اپل در ۲۰۲۰ این بازقاب‌بندی رو کامل کرد و امروز کسی موقع خرید مک‌بوک‌ایر سراغ سرعت کلاک رو نمی‌گیره. مثال دوم گوشی هوشمنده: بعد از آیفون اول، سه‌چهار سال بهبودها چشمگیر بود، ولی زود به فلات رسید و چرخه‌ی آپدیت از سالانه به دو و سه سال کشید چون فرق هر مدل با مدل قبل از «واضح» به «حاشیه‌ای» رسید.

حالا نکته‌ی اصلی: توی هر دو مثال، خودِ قابلیت واقعاً به فلات رسید (سرعت کلاک ایستاد، بهبود سالانه‌ی گوشی کوچیک شد) و حس ho-hum یه کندشدن واقعی رو دنبال می‌کرد. ولی این چیزی نیست که برای هوش مصنوعی داره می‌افته. قابلیت هنوز فلات نشده و منحنی همچنان داره شتاب می‌گیره؛ مدل‌های استدلالی، توانایی‌های چندوجهی و انفجار مدل‌های open-weight که مزیت‌های بسته رو کالایی می‌کنن، جهش‌های واقعی‌ان.

برای همین نویسنده آنالوژی بهتری پیشنهاد می‌ده: فیبر نوری و DWDM. اواسط دهه‌ی ۹۰ ستون فقرات اینترنت با ۴۵ مگابیت‌بر‌ثانیه کار می‌کرد. تکنیک Wavelength Division Multiplexing اجازه داد چند سیگنال هم‌زمان روی یه رشته‌ی شیشه، هرکدوم روی یه رنگ نور، فرستاده شه؛ و DWDM این رو به ده‌ها کانال رسوند. هیچ رویداد رونمایی و هیچ ریویویی در کار نبود، ولی ظرفیتی که محدود به‌نظر می‌رسید عملاً نامحدود شد. همون رشته‌ی فیبر قدیمی الان صدها برابر سریع‌تر سیگنال می‌بره و YouTube و Netflix و تماس‌های ویدیویی همه‌گیری رو ممکن کرد، بدون اینکه کسی بهش فکر کنه.

نتیجه‌گیریش اینه که هوش مصنوعی هم همین مسیر رو می‌ره: قابلیت همچنان بالا می‌ره ولی حرفش تموم می‌شه. هوش مصنوعی از «موضوع» به «زیرساخت» مهاجرت می‌کنه؛ همون لایه‌ای که نمی‌بینی ولی هرچی بالاش هست رو کار می‌ندازه؛ توی دوربینی که نوردهی عکس رو تصمیم می‌گیره، توی مانیتور بیمارستان، توی قراردادی که قبل از خوندنت بازبینی شده. نویسنده حدس می‌زنه تا ۲۰۲۸ سؤال دیگه «کدوم AI» نیست، بلکه «این چه کاری می‌کنه که قبلاً نمی‌شد» خواهد بود؛ و دقیقاً مثل DWDM، شرکت‌هایی که مدل می‌سازن لزوماً همون‌هایی نیستن که ارزش این دوران رو تصاحب می‌کنن.

نکات کلیدی:

• قیاس «AI مثل نسخه‌های آیفون کسل شده» غلطه چون قابلیت AI هنوز فلات نکرده
• در دوران PC و موبایل، حس ho-hum یه کندشدنِ واقعیِ قابلیت رو دنبال می‌کرد
• آنالوژی درست‌تر DWDM فیبر نوریه: ظرفیت بی‌صدا بالا رفت و نامرئی شد
• AI هم از «موضوع گفتگو» به «زیرساخت نامرئی» تبدیل می‌شه، نه اینکه ضعیف شه
• شرکت‌های سازنده‌ی مدل لزوماً برنده‌ی نهایی این دوران نیستن