‏راست داره جاوااسکریپت رو می‌خوره

لی رابینسون سال ۲۰۲۱ نوشت که آیندهٔ ابزارهای جاوااسکریپت دست Rust ـه و حالا تو به‌روزرسانی ۲۰۲۶ همون مقاله می‌گه اون پیش‌بینی تقریباً کامل محقق شده. Rust یه زبون سیستمیه که به‌جای garbage collector از مدل «مالکیت» حافظه استفاده می‌کنه؛ کامپایلر موقع بیلد تصمیم می‌گیره هر تیکه حافظه کِی آزاد بشه، پس هم سریعه هم باگ‌های حافظه تو زمان اجرا عملاً غیرممکن می‌شن.

ابزارهای قدیمی این اکوسیستم — webpack برای باندل، Babel برای ترنسپایل، Terser برای مینیفای، Prettier برای فرمت و ESLint برای لینت — همه با خود JS یا TypeScript نوشته شده بودن و به گفتهٔ نویسنده به سقف بهینه‌سازی رسیده بودن. esbuild که با Go نوشته شده بود اولین چیزی بود که انتظار جامعه رو از «سرعت» عوض کرد، بعدش SWC روی Rust پایهٔ نسل بعدی شد؛ Next.js با سوییچ به SWC حدود ۳ برابر Fast Refresh سریع‌تر و ۵ برابر بیلد سریع‌تر گرفت.

تو ۲۰۲۶ فهرست خیلی بلندتره: Turbopack باندلر پیش‌فرض Next.js 16 ـه با بیلد پروداکشن ۲ تا ۵ برابر سریع‌تر، Rolldown تو مهٔ ۲۰۲۶ به ۱.۰ پایدار رسید و از Vite 8 باندلر پیش‌فرضه و ۱۰ تا ۳۰ برابر از Rollup سریع‌تره، Oxfmt با سازگاری ۱۰۰ درصدی با Prettier و ۳۰ برابر سرعت بیشتر بتا شد و Oxlint تو Shopify و Airbnb و Mercedes-Benz پروداکشن می‌ره. Biome v2 هم اولین لینتر type-aware ـه که به کامپایلر TypeScript نیاز نداره.

این موج فقط جاوااسکریپت نیست: تو پایتون هم uv و Ruff با همین منطق جای pip و Flake8 و Black رو گرفتن و pnpm 11.2 یه موتور نصب آزمایشی با Rust به اسم pacquet اضافه کرده. نویسنده می‌گه یکی از دلایل رشد تند Rust تو شش ماه اخیر، ایجنت‌های کدنویسیه: کامپایلر سخت‌گیرش برای کد تولیدشده با AI یه مزیته، چون اگه کامپایل بشه خیلی به درستی نزدیک‌تره. Bun هم مهٔ ۲۰۲۶ کل هسته‌اش رو از Zig به Rust بازنویسی کرد.

نویسنده منکر هزینه‌ها هم نیست: Rust منحنی یادگیری تندی داره و سطح انتزاعش از چیزی که بیشتر وب‌دولوپرها بهش عادت دارن پایین‌تره. به گفتهٔ اون وقتی رفتی سراغ کد نیتیو، الگوریتم و ساختمان داده از انتخاب زبون مهم‌تر می‌شه و Rust گلولهٔ نقره‌ای نیست. یه نکتهٔ باز دیگه پلاگین‌هاست؛ نوشتن پلاگین با Rust برای خیلی از جاوااسکریپت‌کارها راحت نیست، ولی باز کردن API پلاگین با JS هم بخشی از سود سرعت رو می‌خوره.

نکات کلیدی:

• Turbopack باندلر پیش‌فرض Next.js 16 و Rolldown باندلر پیش‌فرض Vite 8 شده
• Oxfmt سازگاری ۱۰۰ درصدی با Prettier داره و حدود ۳۰ برابر سریع‌تره
• Biome v2 لینت type-aware رو بدون کامپایلر TypeScript انجام می‌ده
• pnpm 11.2 موتور نصب آزمایشی مبتنی بر Rust داره و تو پایتون uv و Ruff همین کارو کردن
• Bun هستهٔ خودش رو از Zig به Rust بازنویسی کرد و ایجنت‌های کدنویسی رشد Rust رو تند کردن