کتی فام: وقتی ساختن آسونه، چطوری چیز درست رو بسازیم؟
هوش مصنوعیخلاصهٔ کامل‌تر
کتی فام، عضو هیئت علمی و Senior Fellow حوزه‌ی محصول و جامعه تو دانشگاه هاروارد، سخنران اصلی Mind the Product Chicago 2026 بود. اون تو صنایعی مثل هوانوردی، Google، دولت، سازمان‌های غیرانتفاعی و سلامت کار کرده. همه‌ی اینا جاهایی هستن که مردم کلی اعتماد و داده بهشون می‌دن. حرفش اینه که وقتی مردم حریم خصوصیشون رو بهمون می‌سپارن، مسئولیم ازش مراقبت کنیم و چیز درست بسازیم.
به گفته‌ی فام، سه سؤال آدم رو به ساختن چیز درست می‌رسونه: آیا مردم ازش استفاده می‌کنن؟ آیا market fit داره؟ و آیا برای آدم‌ها و جامعه درسته؟ سؤال سوم همونیه که بیشتر آدم‌ها جا می‌ندازن. دلیلش اینه که الان sprintها چند ساعت یا حتی چند دقیقه طول می‌کشن و کد، طرح و prototype همه دم دستن. جمله‌ی معروفش اینه: «هر ابزاری که ساختن چیز درست رو ارزون‌تر می‌کنه، ساختن چیز غلط رو هم ارزون‌تر می‌کنه.» یعنی توانایی بیشتر AI جای قضاوت رو نمی‌گیره.
فام چهار اصل برای انتشار اخلاقی محصول پیشنهاد می‌ده:
- مسئله‌ی درست رو حل کن: ببین کاربر واقعاً چی می‌خواد و به محصولاتی که کسی ازشون استفاده نمی‌کنه نگاه کن.
- eval رو معیار پذیرش جدید کن: یعنی تست‌هایی که خروجی مدل AI رو می‌سنجن، با ابزار درست و تخصص انسانی به‌عنوان حفاظ. باید پرسید این رویکرد برای این آدم‌ها و این شرایط درسته یا نه.
- اعتماد رو یه فیچر بدون: هیچ محصولی جزیره نیست و روی همه‌چیز اثر داره.
- تغییر رو هماهنگ کن: چرخه‌ی عمر محصول و نرم‌افزار رو از نو تعریف کن و نقش‌ها و ارتباط تیم‌ها رو بازنگری کن.
توصیه‌ی دیگه‌ش «phone a friend» هست. یعنی محصول، کاربر و حوزه رو اون‌قدر خوب بشناسی که هر کس تو تیم بتونه برای یه جواب سریع و قابل‌اعتماد بهت زنگ بزنه. خودت هم باید یه مهندس، پزشک، طراح یا عضو جامعه داشته باشی که برای واقعیت‌سنجی تصمیم‌هات بهش زنگ بزنی.
جمع‌بندی فام اینه که سؤال سخت هیچ‌وقت «می‌تونیم بسازیم؟» نبوده، بلکه «باید بسازیم؟» بوده. AI می‌تونه تصمیم‌گیری مدیر محصول رو سریع‌تر کنه، ولی تصمیم آخر هنوز با خود آدمه. به گفته‌ش انتشار فقط یه بخش از چرخه‌ی عمر محصوله و باید به همه‌ی بخش‌هاش توجه کرد.
نکات کلیدی:
- سخنران: کتی فام از هاروارد، تو Mind the Product Chicago 2026.
- سه سؤال: استفاده میشه؟ market fit داره؟ برای جامعه درسته؟
- چهار اصل: مسئله‌ی درست، eval به‌جای acceptance criteria، اعتماد به‌عنوان فیچر، بازتعریف چرخه‌ی عمر محصول.
- ابزاری که ساختن رو ارزون می‌کنه، ساختن چیز غلط رو هم ارزون می‌کنه.
- AI تصمیم رو سریع‌تر می‌کنه، ولی تصمیم نهایی با مدیر محصوله.
