وقتی ارزش نرمافزارهای ساختهشده سقوط میکنه
خلاصهٔ کاملتر
مارتین آلدرسون یه سال پیش پرسیده بود آیا هزینه ساختن نرمافزار ۹۰٪ کم شده. حالا سؤال بعدیشو مطرح میکنه: اگه ساختن اینقدر ارزون شده، خود نرمافزار چقدر میارزه؟ به گفتهش نرمافزار و SaaS از نظر حاشیه سود تو تاریخ اقتصاد یه استثنا بودن. سود خیلی بالا معمولاً از انحصار، network effect (یعنی هر کاربر جدید ارزش محصول رو برای بقیه بالا میبره) یا فساد میومد. ولی شرکتهای کوچیک و متوسط SaaS اغلب هیچکدوم از اینا رو نداشتن و باز هم سودشون بالا بود.
توضیح نویسنده کمیابی فکریـه: آدمهایی که میتونستن نرمافزار بسازن به اندازه تقاضا نبودن. حالا که agentهای AI بخش زیادی از کار مهندسی رو انجام میدن، این کمبود داره از بین میره و بازار، به گفته نویسنده، همیشه وقتی عرضه عوض بشه حاشیه سودو پایین میاره.
شاید بگید پارادوکس جوونز (یعنی وقتی چیزی ارزونتر میشه، بیشتر مصرفش میکنیم) جبرانش میکنه. نویسنده قبول داره که حجم نرمافزار داره منفجر میشه، ولی میگه این نرمافزارها فرق دارن. مدل SaaS این بود که یه نرمافزار رو به هزاران مشتری بفروشی با هزینه حاشیهای نزدیک صفر. نرمافزارهای جدید اغلب سفارشیان، مثلاً یه CRM مخصوص همون حوزه کاری. پس محصولها بازار خیلی کوچیکتری دارن.
ایده «کارخونه نرمافزار» که صدها محصول بسازه هم به Baumol's cost disease میخوره (یعنی وقتی یه بخش اقتصاد خیلی سریعتر میشه، بخشهایی که سریع نمیشن نسبتاً گرونتر میشن). ساختن ۱۰ برابر سریعتر شده ولی فروش B2B همونقدر کنده. نویسنده میگه مدل VC که پول زیادی بریزه تا SaaS سریع بزرگ بشه حالا از قبل هم ناکارآمدتره.
کپی کردن هم خیلی ساده شده. به یه agent چند تا اسکرینشات میدی و میگی کلونش کن. مجموعه ArtCraft از Excel تا Photoshop رو کلون کرده و به گفته نویسنده نسخه Photoshopش احتمالاً از GIMP، با ۳۰ سال کار انسانی، امکانات بیشتری داره. agentها خروجی گرفتن از داده و انتقالش به یه سرویس دیگه رو هم آسون کردن، پس هزینه جابهجایی که یه خندق بیصدای SaaS بود هم داره کم میشه.
نتیجه برای بخش مالی ناخوشاینده. سالها گفته میشد R&D هزینه نیست، سرمایهگذاریه که یه دارایی ماندگار میسازه. ولی اگه رقیب یا حتی مشتری بتونه کار پنج سالهتو تو چند هفته با agent دوباره بسازه، R&D بیشتر یه هزینه جاریه برای عقب نموندن. تو خرید و ادغام شرکتها هم پرداخت ۱۰ برابر درآمد برای یه استارتاپ وقتی منطقی بود که ساختن معادلش دو سال و ۳۰ مهندس وقت میبرد. حالا فقط مشتریها و کانال توزیع ارزش دارن.
نکات کلیدی:
- به گفته نویسنده حاشیه سود بالای SaaS بیشتر از کمبود سازنده نرمافزار بود، نه انحصار یا network effect.
- نرمافزارهای جدیدِ ناشی از پارادوکس جوونز سفارشیان و بازار هدف کوچیکتری دارن.
- ساختن نرمافزار حدود ۱۰ برابر سریعتر شده ولی فروش B2B همونقدر کنده (Baumol's cost disease).
- مجموعه ArtCraft نسخههای کلون از Excel تا Photoshop ساخته.
- اگه محصول ظرف چند هفته قابل بازسازی باشه، R&D دیگه دارایی بلندمدت حساب نمیشه و ارزش IP به هزینه بازسازیش نزدیک میشه.




