از ریسپانسیو به طراحی شکلپذیر
هوش مصنوعی
فرانتاندخلاصهٔ کاملتر
نویسنده میگه فیدش پر از آدمهاییه که از ابزارهای جدید و ورکفلوهایی حرف میزنن که ۱۰ برابر بهرهورترشون کرده، ولی تقریباً هیچکس نمینویسه هوش مصنوعی داره «چه چیزی» رو که میسازیم عوض میکنه. به نظرش پذیرش AI سر به فلک کشیده، ولی تو خروجی محصولات هنوز جهش هماندازهای دیده نمیشه. برای همین میگه سؤال باید عوض بشه: بهجای «AI چطور ساختن رو تغییر داده؟» بپرسیم «AI چیزی که میسازیم رو چطور تغییر میده؟»
جرقهی این نوشته یه نقد تکرارشوندهست از Chris Boardman، طراح ارشد محصول در Webflow: «این انگار برای دنیای قدیم طراحی شده.» دنیای قدیم یعنی همون فرضهای قدیمی: اینکه UI باید ثابت باشه و هر بار فقط یک نسخه از یک آلفا رو میشه فرستاد. نویسنده میگه با AI این محدودیتها دیگه سر جاشون نیستن، ولی ذهن ما هنوز با همونها طراحی میکنه.
برای اینکه نشون بده چنین گذارهایی سابقه دارن، سراغ تاریخ وب میره: از انتشار وب توسط Tim Berners-Lee در ۱۹۹۱ و سایتهای با جدول و عرض ثابت، تا اومدن آیفون و بعد Ethan Marcotte که در ۲۰۱۰ اصطلاح Responsive Web Design رو ساخت و ما رو از «یه نسخه موبایل، یه نسخه دسکتاپ» نجات داد. به گفتهی نویسنده الان در ۲۰۲۶ یه نقطهی عطف مشابه جلومونه: حرکت از ریسپانسیو به طراحی شکلپذیر.
طراحی شکلپذیر یعنی این سطح تازه رو جدی بگیریم و بپرسیم چرا همهی کاربرها و پرسوناها باید دقیقاً یک چیز رو ببینن. بهجاش میشه یه پایه داد دست کاربر تا نسخهی خودش از چیدمان، داشبورد یا ادیتور رو همونجا داخل محصول بسازه. نویسنده اذعان میکنه که این تغییر کوچیکی نیست: باید نگاهمون به کامپوننتها بازتعریف بشه و سمت «هارنس طراحی» بریم، و تکلیف حاکمیت و کنترل هم روشن بشه.
قیاسی که میزنه نوستالژیکه: لذت شخصیسازی صفحهی MySpace، انتخاب «top 8» و اضافهکردن پسزمینه و انیمیشن. سؤالش اینه که همون حس رو چطور به کاربری برسونیم که کل روز به یه داشبورد پر استرس زل زده یا داره کمپین محتوایی زمانبندی میکنه. نویسنده میگه جواب همهچیز رو نداره و فقط میخواد فکر آدم رو هل بده؛ دفعهی بعد که یه بریف یا طراحی رو نقد میکنی، بپرس این برای دنیای قدیم طراحی شده؟
نکات کلیدی:
- بحث غالب دربارهی AI روی روش کار متمرکزه، نه روی خودِ چیزی که ساخته میشه.
- «برای دنیای قدیم طراحی شده» یعنی محصول هنوز محدودیتهایی رو فرض گرفته که دیگه وجود ندارن.
- ریسپانسیو دیزاین نمونهی یه گذار موفق قبلیه؛ نویسنده الان گذار بعدی رو Malleable Design میدونه.
- طراحی شکلپذیر یعنی کاربر از یه پایه شروع کنه و تجربهی خودش رو داخل محصول بسازه.
- این تغییر، کامپوننتها، حاکمیت و مرز شخصیسازی رو هم زیر سؤال میبره.
