‏بعد از AGI چی کمیاب می‌مونه؟

این مطلب، یادداشت و رونوشت یه قسمت از پادکست Dwarkesh Patel با Alex Imas (مدیر اقتصاد AGI در Google DeepMind و استاد اقتصاد دانشگاه شیکاگو) و Phil Trammell (سرپرست اقتصاد در Epoch) هست. سؤال اصلی اینه که اقتصاد در دنیایی با اتوماسیون فزاینده چی بهمون می‌گه؟ مخصوصاً اینکه چی کمیاب می‌مونه، چون چیزی که کمیابه تعیین می‌کنه ارزش کجا جمع می‌شه.

به گفتهٔ Imas، یکی از کاندیداهای کمیابی «بخش رابطه‌ای» (relational sector) هست: کالاها و خدماتی که این‌که یه انسان توی حلقه بوده، خودش بخشی از ارزششونه. چون انسان‌ها ذاتاً کمیاب‌ان، اگه اتوماسیون خیلی چیزها رو از کمیابی دربیاره، کمیابی توی همین کارهای انسان‌محور باقی می‌مونه. Patel این ایده رو با مثال بالرین یا باریستا که می‌خوایم حتماً انسان باشه به چالش می‌کشه و می‌پرسه آیا اقتصاد انسان‌محور به‌مرور سهمش کوچیک‌تر نمی‌شه.

نکته‌ای که Imas روش پافشاری می‌کنه اینه که پیش‌بینی‌های فردی اقتصاددان‌ها زیاد به درد نمی‌خوره و باید سراغ بازارهای پیش‌بینی و خرد جمعی رفت. اون مثال David Ricardo رو می‌زنه که در دوران انقلاب صنعتی هم پیش‌بینی فاجعه کرد و هم خوش‌بینی، و اون چیزی که از قلم انداخت این بود که با ارزون‌شدن کالاهای خودکار، مردم پول بیشتری برای خرج روی خدمات پیدا می‌کنن و شغل‌های جدید ساخته می‌شه؛ همون مغالطهٔ «مقدار ثابت کار».

بخش زیادی از بحث سر «سهم نیروی کار» (labor share) در برابر «سهم سرمایه»ـه. به گفتهٔ مهمونان، چند صد ساله که حدود ۶۰٪ اقتصاد به‌صورت دستمزد به انسان‌ها می‌رسه (یکی از «حقایق کالدور»)، و این ثبات حتی بعد از همهٔ اتوماسیون تاریخ شگفت‌انگیزه. Trammell اضافه می‌کنه که اگه «سهم سرمایهٔ شبکه‌ای» رو در کل زنجیرهٔ تأمین نگاه کنی، نیروی کار هنوز ارزش زیادی اضافه می‌کنه؛ ولی پیش‌بینی می‌کنه برای بعضی کالاها این سهم به سمت ۱۰۰٪ بره، یعنی کل زنجیره خودکار بشه.

هر دو مهمون روی نبودِ داده تأکید زیادی دارن. به گفتهٔ Imas، ما دادهٔ کشش تقاضای مصرف‌کننده نداریم، رصد نمی‌کنیم چه شغل‌هایی ساخته یا نابود می‌شه، و پایگاه‌دادهٔ شغلی O*NET هم قدیمی و بی‌کیفیته؛ به همین خاطر می‌گه به یه «پروژهٔ منهتن برای داده» نیاز داریم. کاری که می‌شه کرد اینه که سناریوها رو ترسیم کنیم و ببینیم کدوم بُعد از کمیابی هر سناریو رو می‌سازه، تا بفهمیم چه داده‌ای باید جمع کنیم.

یه آزمایش جالب هم تعریف می‌شه: وقتی به آدم‌ها یه چاپ هنری می‌فروشن و می‌گن یا انسان ساخته یا AI، نسخهٔ انسانی خیلی گرون‌تر ارزش‌گذاری می‌شه؛ ولی وقتی تعداد رو به ۵۰۰ نسخه می‌رسونن، قیمت نسخهٔ انسانی افت می‌کنه چون دیگه حس ارتباط با یه هنرمند خاص از بین می‌ره، در حالی که برای AI فرقی نمی‌کنه چون از اول کالا دیده می‌شه. این نشون می‌ده ارزش انسان فقط به‌خاطر کمیابی نیست، بلکه یه ترجیح ذاتی برای همدلی و ارتباطه.

بخش پایانی هم به سناریوی «وسطِ آشفته» (Messy Middle) می‌پردازه: حالتی که AI شغل‌ها رو حذف می‌کنه ولی اون‌قدر ثروت نمی‌سازه که بشه بیکارها رو جبران کرد. به گفتهٔ Trammell این پنجره خیلی باریکه، چون معمولاً اگه فناوری اون‌قدر قوی باشه که خیلی شغل رو خودکار کنه، کیک اقتصاد هم سریع رشد می‌کنه. ولی مشکل اصلی، اقتصاد سیاسیه: حتی ۲ تا ۳ درصد افزایش بیکاری می‌تونه به یه بحران ملی تبدیل بشه.

نکات کلیدی:

• ایدهٔ محوری «بخش رابطه‌ای»ـه: کالاها و خدماتی که حضور خودِ انسان بخشی از ارزششونه و برای همین کمیاب می‌مونه
• سهم نیروی کار حدود ۶۰٪ اقتصاد بوده و قرن‌ها ثابت مونده؛ بحث سر اینه که با AI سقوط می‌کنه یا نه
• مهمونان تأکید می‌کنن داده نداریم و به یه «پروژهٔ منهتن برای داده» نیاز داریم
• آزمایش چاپ هنری نشون می‌ده ارزش انسان فقط به کمیابی نیست، یه ترجیح ذاتی برای ارتباطه
• سناریوی «وسطِ آشفته» خطرناکه: حذف شغل بدون رشد کافی ثروت، که به بحران سیاسی منجر می‌شه