‏انتقاد به WCAG 3: الزام‌های اختیاری به درد نمی‌خورن

همین هفته W3C پیش‌نویس تازه‌ای از WCAG 3 (نسل بعدی استاندارد دسترس‌پذیری وب) منتشر کرد. نویسنده که خودش سابقه‌ی کار توی W3C و WAI رو داره، اول یه نکته‌ی مثبت می‌گه: WCAG 3 چیزی نزدیک به سطح‌های A و AA در WCAG 2 رو توی یک سطح پایه ادغام کرده و هر کی همه‌ی Core Requirements رو رعایت کنه، conformant حساب می‌شه. به گفته‌ی او این تفکیک هیچ‌وقت شفاف نبود و سال‌ها وقت می‌گرفت که توضیح بدن بین این دو سطح مرز معناداری وجود نداره، مخصوصاً که قانون معمولاً هر دو رو با هم می‌خواست.

مشکل از جایی شروع می‌شه که برای «فراتر رفتن از پایه» دو چیز اضافه شده: Supplemental Requirements، یعنی الزام‌های اضافه شبیه همون AAA در WCAG 2، و Assertionها، یعنی قول دادن به انجام یه کار مثل داشتن راهنمای سبک برای نشانگر فوکوس. گروه کاری فکر می‌کنه اسم‌گذاری برنز و نقره و طلا بر پایه‌ی تعداد این موارد، شرکت‌ها رو تشویق می‌کنه. نویسنده اینو یه خیال خام می‌دونه و می‌گه در عمل شرکت‌ها حتی سر رفع ایرادهای AA هم چونه می‌زنن.

دلیل دومش اینه که قاطی شدن الزام‌های اجباری و اختیاری، سند رو طولانی و سخت‌خوان می‌کنه. تازه به نظر او «WCAG 3 برنز» برای کاربر نهایی هیچ معنایی نداره، چون دو سایت برنز می‌تونن الزام‌های تکمیلی کاملاً متفاوتی رو برآورده کرده باشن و هیچ پیش‌بینی‌ای از میزان دسترس‌پذیری‌شون به دست نمیاد. نویسنده می‌گه AAA توی WCAG 2 عملاً شیر اطمینان بوده: هر معیاری که سر AA بودنش اجماع نبود، بی‌سروصدا می‌رفت AAA، مثل معیار Focus Appearance.

پیشنهاد جایگزینش ماژوله. مثلاً الزام‌های تکمیلی مربوط به زیرنویس توی ماژولی به اسم BetterCaptions بسته‌بندی بشه و سایت اعلام کنه WCAG 3+BetterCaptions رو رعایت می‌کنه، درست شبیه رشته‌های لایسنس کریتیو کامانز. به گفته‌ی نویسنده اینجوری هسته‌ی استاندارد سبک می‌مونه، متخصص‌های هر حوزه توی زیرگروه خودشون کار می‌کنن و قانون‌گذار هم می‌تونه دقیق بگه هر نوع سازمانی چه ماژول‌هایی رو لازم داره. assertionها هم به نظر او بیشتر به Accessibility Maturity Model می‌خورن تا به خود استاندارد.

نویسنده تأکید می‌کنه که گروه کاری توی این ۱۰ سال پیشرفت خوبی داشته، ولی سه سال بعد از اولین نوشته‌ش هنوز قانع نشده که یه استاندارد کاملاً جدید لازمه. اگه هسته‌ی WCAG 3 تقریباً همون AA در WCAG 2 با چند اضافه‌ست، به‌سختی می‌شه گفت این همه هزینه و زحمت مهاجرت می‌ارزه. بدترین حالت هم به گفته‌ی او اینه که بعضی کشورها سریع سوئیچ کنن و بقیه عقب بمونن، اون‌وقت خیلی از سازمان‌ها مجبورن هم‌زمان با دو استاندارد سر کنن.

نکات کلیدی:

• توی WCAG 3 چیزی معادل A و AA در یک سطح Core ادغام شده و رعایت همه‌ی Core Requirements یعنی conformance.
• برنز، نقره و طلا بر پایه‌ی تعداد الزام‌های تکمیلی و assertionهای اضافه تعیین می‌شن.
• نویسنده می‌گه این سطح‌ها سرنوشت AAA در WCAG 2 رو تکرار می‌کنن و برای کاربر نهایی قابل پیش‌بینی نیستن.
• پیشنهاد جایگزین: ماژول‌های جدا مثل BetterCaptions یا SignLanguage و اعلام سازگاری به شکل WCAG 3+BetterCaptions.
• assertionها به نظر نویسنده بیشتر جاشون توی Accessibility Maturity Model ـه تا توی خود استاندارد.