‏پایان اینترنتی که می‌شناختیم: چرا آینده مال «کوچیک‌ها»ست

نویسنده Stratechery، بن تامپسون، از خاطره نصب WordPress تو سال ۲۰۰۳ شروع می‌کنه، وقتی هنوز نمی‌دونست چطور دیتابیس MySQL بسازه یا PHP رو کانفیگ کنه و با این حال همه‌چی خوب پیش می‌رفت. هفته پیش خبر یه باگ بحرانی تو همه نسخه‌های PHP اومد که اجرای کد از راه دور (remote code execution، یعنی مهاجم می‌تونه روی سرور کد دلخواه اجرا کنه) رو ممکن می‌کرد. سایت خودش روی Pressable مدیریت می‌شه و قبل از اعلام عمومی پچ شده بود. نویسنده می‌گه امروز دیگه دیوونگیه که کسی این کارا رو دستی انجام بده.

به گفته نویسنده، وبلاگ‌ها اول قرن آزادی انتشار رو به همه دادن، ولی چون محتوا بی‌نهایت شد، برنده اصلی Google بود که «پیدا کردن» رو کنترل می‌کرد، نه «توزیع» رو. درآمد تبلیغاتی AdSense کم شد چون رقابت بی‌نهایت بود. راه نجات، مدل اشتراک بود: کوچیک کردن عمدی مخاطب و گرفتن پول بیشتر از کسایی که واقعاً اهمیت می‌دن. شبکه‌های اجتماعی هم همین مسیر رو رفتن. فضای عمومی‌شون تبدیل شد به سرگرمی مبتنی بر engagement که اوجش TikTok ـه، ولی ارتباط اجتماعی واقعی رفت تو گروه‌های چت خصوصی.

حالا نوبت خود اینترنته. تامپسون فقط از هفته گذشته این موارد رو نام می‌بره: کلیدهای خصوصی لو رفته CA میانی، آسیب‌پذیری‌های جدید تو Node.js، GitLab، Java و محصولات Cisco، و نفوذ به زنجیره تأمین LiteLLM و پلتفرم Railway. حرفش اینه که نرم‌افزار همیشه روی پایه‌ای ساخته شده که سؤال اصلیش «کار می‌کنه؟» بوده، نه «در برابر هر حمله‌ای امنه؟». قبلاً محدودیت وقت و خلاقیت مهاجم‌ها نجاتمون می‌داد، ولی AI وقت بی‌نهایت داره و می‌تونه به‌جای زیرکی، فقط تکرار کنه.

نتیجه‌ای که نویسنده می‌گیره اینه که اینترنت عمومی در بهترین حالت میدون جنگ و در بدترین حالت یه بیابون می‌شه، هم به خاطر امنیت و هم چون AI محتوا و توجه رو مصرف می‌کنه و برخلاف Google ترافیکی پس نمی‌ده. به نظرش بالا آوردن سرور یا اپ شخصی، که وعده اصلی اینترنت بود، دیگه منطقی نیست. با این حال خوشبینه: تو Stratechery کلی اپ داخلی برای تولید پادکست، مدیریت تسک و تقویم ساختن که هیچ‌وقت عمومی نمی‌شن، و خودش هم برای خونه و دیدن ورزش اپ شخصی ساخته.

تامپسون می‌گه قبلاً هزینه اولیه ساخت نرم‌افزار ایجاب می‌کرد مخاطب بزرگ باشه، ولی AI این معادله رو عوض کرده و حالا می‌شه نرم‌افزار برای یه نفر یا یه تیم ساخت. اینجا به مقاله Cognitive Mercantilism از Venkatesh Rao و کتاب «دموکراسی در آمریکا» از توکویل اشاره می‌کنه: همون‌طور که آمریکایی‌ها برای هر کار کوچیکی انجمن می‌ساختن، آینده هم یه بازار جهانی نیست، بلکه بی‌نهایت بازار محلی و خصوصیه. به قول نویسنده، شاید پایان اینترنت شروع فرصت‌های تازه برای ساختن باشه.

نکات کلیدی:

• یه باگ بحرانی تو همه نسخه‌های PHP اجرای کد از راه دور رو ممکن می‌کرد و سایت‌های مدیریت‌شده قبل از اعلام عمومی پچ شدن.
• تو یه هفته آسیب‌پذیری‌هایی تو Node.js، GitLab، Java و Cisco و نفوذ به زنجیره تأمین LiteLLM و Railway گزارش شد.
• نویسنده معتقده AI با وقت نامحدود و تکرار، هزینه پیدا کردن باگ‌ها رو برای مهاجم‌ها خیلی پایین آورده.
• الگوی تکراری اینترنت: وبلاگ با اشتراک پولی و شبکه اجتماعی با گروه چت، با کوچیک شدن نجات پیدا کردن.
• پیش‌بینی نویسنده: دوره «نرم‌افزار گروه چتی» یعنی اپ‌های خصوصی برای یه نفر یا یه تیم کوچیک.