نرم‌افزار هیچ‌وقت واقعاً بدون سرمایه نبوده
خلاصهٔ کامل‌تر
نویسنده این مقاله می‌گه داستان «سبک بودن سرمایه» تو نرم‌افزار فقط یه توهم حسابداریه. طبق قوانین حسابداری مثل GAAP و IFRS، وقتی یه کارخونه میلیون‌ها پوند برای ساخت یه دستگاه فیزیکی خرج می‌کنه، اون هزینه دارایی حساب میشه و تو ترازنامه ثبت و طی چند سال مستهلک میشه. ولی وقتی یه شرکت نرم‌افزاری همون مبلغ رو صرف حقوق صدها مهندس برای ساخت یه سیستم توزیع‌شده می‌کنه، کل هزینه همون سال به‌عنوان تحقیق‌وتوسعه از دخل‌وخرج رد میشه و اثری ازش تو ترازنامه نمی‌مونه.
نویسنده یه مثال تاریخی هم می‌آره: قانون آمریکایی Tax Cuts and Jobs Act مصوب ۲۰۱۷ از سال ۲۰۲۲ شرکت‌ها رو مجبور کرد هزینه توسعه نرم‌افزار رو به‌جای خرج‌کردن یکجا، طی ۵ سال (برای مهندس‌های داخلی) یا ۱۵ سال (برای مهندس‌های خارجی) مستهلک کنن. نتیجه‌ش این شد که استارتاپ‌هایی که از نظر نقدی سربه‌سر بودن، ناگهان صورت‌حساب مالیاتی سنگین گرفتن. فشار لابی صنعت نرم‌افزار باعث شد کنگره تو جولای ۲۰۲۵ این قانون رو لغو کنه و برگردونه به حالت قبل.
بخش دیگه مقاله می‌گه کد، برخلاف تصور رایج، فرسوده نمی‌شه بلکه حتی سریع‌تر از فلز خراب میشه؛ چون محیطی که توش اجرا میشه (کتابخونه‌ها، گواهی‌های TLS، APIهای بالادستی) دائم عوض میشه. یه برنامه که سه سال دست نخوره، احتمالاً گواهی‌هاش منقضی شده، ده‌ها آسیب‌پذیری امنیتی پیدا کرده و APIهایی که بهشون وصله دیگه کار نمی‌کنن. نویسنده این کار رو با «نگهداری» تو صنعت هم مقایسه می‌کنه؛ فقط به‌جای لباس ایمنی، مهندس‌ها فلیس پاتاگونیا می‌پوشن.
درباره زیرساخت هم نویسنده می‌گه شرکت‌هایی که ادعا می‌کنن هیچ سروری ندارن، فقط هزینه سرمایه‌ای‌شون رو به چهار غول ابری (آمازون، مایکروسافت، آلفابت و متا) منتقل کردن؛ این چهارتا روی‌هم‌رفته حدود ۷۰۰ میلیارد دلار هزینه سرمایه‌ای برای ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی کردن. به گفته نویسنده، حتی دورهای سرمایه‌گذاری خطرپذیر (venture capital) هم همینه: پولی که سرمایه‌گذارها به یه استارتاپ می‌دن، مستقیم می‌ره تو حقوق مهندس‌ها برای ساخت همون «کارخونه نرم‌افزاری»، فقط با یه اسم متفاوت.
نکات کلیدی:
- طبق این مقاله، هزینه ساخت نرم‌افزار (حقوق مهندس‌ها) عملاً معادل هزینه ساخت یه کارخونه فیزیکیه، ولی حسابداری اون رو به‌عنوان هزینه جاری (نه دارایی) ثبت می‌کنه.
- قانون Section 174 آمریکا (اصلاح‌شده در Tax Cuts and Jobs Act) از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ شرکت‌ها رو مجبور کرد هزینه توسعه نرم‌افزار رو طی ۵ تا ۱۵ سال مستهلک کنن؛ در جولای ۲۰۲۵ لغو شد.
- کد نرم‌افزار هم به دلیل تغییر مداوم محیط اطرافش (کتابخونه‌ها، APIها، گواهی‌های امنیتی) نیاز به نگهداری مداوم داره.
- چهار غول ابری یعنی آمازون، مایکروسافت، آلفابت و متا، هزینه سرمایه‌ای مشترکی حدود ۷۰۰ میلیارد دلار برای ۲۰۲۶ دارن که هزینه واقعی زیرساخت شرکت‌های نرم‌افزاری رو پنهون می‌کنه.