Raspberry Pi Desktop؛ بهترین لینوکس برای کامپیوترهای قدیمی
خلاصهٔ کامل‌تر
لیام پروون از The Register می‌گه جوابش به سؤال همیشگی «بهترین لینوکس سبک برای PC قدیمی چیه؟» الان Raspberry Pi Desktopـه. این نسخه‌ی x86-64 همون سیستم‌عامل Debianمحور رزبری پای (PiOS) هست که برای کامپیوترهای معمولی ساخته شده. نسخه‌ی Arm از ۲۰۲۵ روی Debian 13 بود، ولی نسخه‌ی PC تازه بهش رسیده و صفحه‌ی شروعش هم «PiOS 6.3» رو نشون می‌ده.
حجم دانلودش ۲.۶ گیگابایته و بعد از نصب حدود ۸ گیگ فضا می‌گیره. پس برای PCهای دوره‌ی ویندوز XP زیادیه، ولی کامپیوترهای دوره‌ی Vista رو راحت اجرا می‌کنه. نسخه‌ی ۳۲ بیتی دیگه نداره، چون خود Debian 13 هم x86-32 رو کنار گذاشته. کرنلش هم هنوز 6.12 پیش‌فرض Debianـه، در حالی که نسخه‌ی Arm روی 6.18 هست. با ابزار raspi-config هم میشه بین labwc (کامپوزیتور مبتنی بر Wayland) و X.org جابه‌جا شد.
نصبش خیلی کم سؤال می‌پرسه. چند بار OK می‌زنی و تقریباً همه چیزو خودش انجام می‌ده؛ بر خلاف خود Debian که درباره‌ی دسکتاپ و نصب از شبکه سؤال می‌کنه. محیطش چیدمانی شبیه ویندوز ۹۵ داره، فقط نوار وظیفه بالای صفحه‌ست. Chromium و Firefox هم از اول نصبن. تو حالت بیکار کمتر از ۴۵۰ مگ رم می‌خوره و با X.org حدود ۵۰ مگ کمتر؛ یعنی تقریباً نصف Lubuntu 26.04.
نویسنده روی ThinkPad X200s مدل ۲۰۰۸ با پردازنده‌ی Core 2 Duo و ۸ گیگ رم تستش کرده و Wi-Fi، بلوتوث، کلیدهای صدا و نور و پرینتر شبکه همه بدون دردسر کار کردن. روی ThinkPad X61 Tablet مدل ۲۰۰۷ با ۲ گیگ رم هم زیر نیم دقیقه بوت شد و مرورگرها اجرا شدن، فقط صفحه‌ی لمسی کار نکرد. چون پایه‌ش Debianـه، نصب برنامه‌های اضافه هم ساده‌ست؛ مثلاً Microsoft Office 97 با Wine 11 عالی اجرا شده.
به گفته‌ی نویسنده، PiOS تقریباً به اندازه‌ی ChromeOS Flex سبکه ولی حساب گوگل نمی‌خواد. از Linux Mint Xfce و MX Linux هم کم‌مصرف‌تره. گزینه‌های سبک‌تری مثل antiX، Tiny Core Linux 17.1 یا Alpine هم هست، ولی یا برای تازه‌کار گیج‌کننده‌ان یا ساختن دسکتاپ روشون کار زیادی می‌خواد. روی مک‌های قدیمی اینتلی هم اجرا میشه، هرچند پشتیبانی سخت‌افزار به مدل بستگی داره. نویسنده می‌گه این سیستم PC پونزده ساله رو سریع نمی‌کنه، ولی دوباره با برنامه‌های به‌روز قابل استفاده‌ش می‌کنه.
نکات کلیدی:
- Raspberry Pi Desktop نسخه‌ی x86-64 سیستم PiOS هست و حالا روی Debian 13 سواره
- دانلود ۲.۶ گیگ، فضای نصب حدود ۸ گیگ، فقط ۶۴ بیتی و با کرنل 6.12
- مصرف رم تو حالت بیکار کمتر از ۴۵۰ مگابایت، تقریباً نصف Lubuntu 26.04
- روی ThinkPad X200s مدل ۲۰۰۸ و X61 Tablet مدل ۲۰۰۷ با ۲ گیگ رم تست شده
- با raspi-config میشه بین labwc (Wayland) و X.org جابه‌جا شد
