آیا نرم‌افزار واقعاً مُرده؟
هوش مصنوعیخلاصهٔ کامل‌تر
شاخص سهام نرم‌افزاری در کمتر از یک هفته حدود ۲۰٪ سقوط کرد. میانگین ضریب درآمد ۱۲ ماه آینده (NTM Revenue Multiple) برای شرکت‌های SaaS به ۳.۶ برابر رسیده — پایین‌ترین رقمی که در ۱۰ سال گذشته دیده شده. ۳۹٪ از شرکت‌های این شاخص زیر ۳ برابر درآمد معامله می‌شن. بازار انگار دکمه «فروش اول، سوال بعد» رو زده.
در طرف مقابل، ابرشرکت‌های زیرساخت ابری خوش‌درخشیدن. Google Cloud رشد خودش رو از ۳۴٪ به ۴۸٪ رسوند و AWS از ۲۰٪ به ۲۴٪. هزینه‌های سرمایه‌ای (CapEx) این‌ها هم انفجاری شد — گوگل چیزی حدود ۱۸۰ میلیارد دلار CapEx برای سال آینده پیش‌بینی کرده، در حالی که انتظار بازار ۱۲۰ میلیارد بود.
خرس‌ها چی می‌گن؟ چهار استدلال اصلی دارن: اول، با vibe coding (کدنویسی کمک‌گرفته از هوش مصنوعی) میشه ابزارهای داخلی ساخت و نیازی به SaaS نیست. دوم، این صنعت به «بلوغ دیررس» رسیده و TAM اشباع شده. سوم، شرکت‌های لگسی نمی‌تونن درآمد AI رو بگیرن چون کُندن. چهارم، مدیریت ناکارآمد و SBC (پاداش سهامی) زیاد سود سهام‌داران رو می‌خوره.
گاوها در جواب می‌گن: vibe coding برای یک ابزار ساده شاید کار کنه، ولی نمی‌شه باهاش یک سیستم record سازمانی با قابلیت‌هایی مثل RBAC، SSO، audit log، SOC2 و منطق کسب‌وکار پیچیده ساخت. علاوه بر این، این شرکت‌ها در بزرگ‌ترین سازمان‌ها نصب شدن و از مزیت توزیع و اعتماد برخوردارن. یکی از CEOها به نویسنده گفته: «چاره‌ای نداشتم، SAP-بومیِ AI وجود نداره و مهندس‌هام رو نمی‌تونم صرف ساختن ERP داخلی کنم.»
نویسنده یک ریسک واقعی می‌بینه که بهش می‌گه «ریسک در ورودی» (front door risk): شرکت‌های SaaS می‌تونن به middleware تبدیل بشن — یعنی به لایه زیرین بخزن در حالی که agentهای هوش مصنوعی تمام ارزش فوقانی رو می‌گیرن. OpenAI خودش در یک گرافیک سیستم‌های record رو در پایین‌ترین لایه قرار داده. پایین‌تر در stack = رشد کمتر و سهم کوچک‌تر از سود.
جمع‌بندی نویسنده اینه: بازار در کوتاه‌مدت اشتباه می‌کنه — این شرکت‌ها مقاوم‌تر از چیزی هستن که بازار قیمت‌گذاری کرده. اما در بلندمدت بازار احتمالاً حق داره؛ agentها رشد انبساطی شرکت‌های لگسی رو محدود می‌کنن. شاید فقط ۱۰٪ از SaaSهای موجود بتونن این موج رو سوار بشن. مرگ نرم‌افزار تدریجیه، نه ناگهانی — اما مسیر تغییر کرده.
نکات کلیدی:
- میانگین ضریب NTM Revenue شرکت‌های SaaS به ۳.۶ برابر رسیده، پایین‌ترین رقم ۱۰ سال اخیر
- Google Cloud رشد ۴۸٪ و AWS رشد ۲۴٪ گزارش دادن — زیرساخت ابری در اوج
- CapEx هایپراسکیلرها بسیار بالاتر از پیش‌بینی‌هاست (گوگل ۱۸۰ میلیارد دلار)
- «ریسک front door»: SaaS لگسی ممکنه به middleware تبدیل شه و ارزش را به agentها واگذار کنه
- نویسنده: در کوتاه‌مدت بازار اشتباه می‌کنه، در بلندمدت احتمالاً حق داره
