آیندهٔ وب شاید دیگه شبیه «سند» نباشه
فرانتاند
هوش مصنوعی
سئوخلاصهٔ کاملتر
نویسنده میگه جالبترین چیزی که امسال تو وب دیده یه محصول هوش مصنوعی نبوده، بلکه یه فیچر مرورگریه که شاید نمایندهٔ یه آینده باشه. اخیراً کروم چیزی به اسم HTML-in-canvas رو شروع کرده به آزمایشکردن؛ مرورگر محتوای معمولی HTML رو میگیره و اجازه میده داخل محیطهای غنی canvas رندر بشه، در حالی که همهٔ چیزهایی که HTML رو مفید میکنه حفظ میشن. محتوا بخشی از DOM میمونه، مرورگر، ابزارهای دسترسیپذیری و موتورهای جستوجو همه هنوز درکش میکنن.
به گفتهٔ نویسنده نکتهٔ مهم این دموها جلوهٔ بصری یا فضای سهبعدی نیست؛ اینها رو قبلاً هم داشتیم. چیزی که فرق داره اینه که هیچکدوم از باجهای همیشگی اینجا اعمال نمیشن. تاریخاً هر چی یه رابط رو رساتر میکردی، از قابلیتهای ذاتی وب دورتر میشد و سرچ و دسترسیپذیری سختتر؛ توسعهدهندهها مجبور میشدن چیزایی رو دوباره بسازن که مرورگر از قبل بلد بود. این دموها به آیندهای اشاره دارن که این trade-off داره از بین میره.
همین نویسنده رو میبره سراغ یه سؤال بزرگتر: چرا سایتها این شکلیان؟ چرا سایتِ موزه و دانشگاه و دندونپزشک و کاتالوگ محصول، همه از صفحه ساخته شدن؛ صفحههایی که با ناوبری به هم وصل میشن، تو سلسلهمراتب چیده میشن و با اسکرول عمودی مصرف میشن؟ پاسخ نویسنده اینه که برای بیشتر تاریخ وب، سند سرِ تقاطعِ کلی نیازِ رقیب نشسته بود: موتور جستوجو میتونست کرالش کنه، مرورگر رندرش کنه، ابزار دسترسیپذیری تفسیرش کنه، CMS تولیدش کنه و کسبوکار مدیریتش کنه.
نویسنده میگه سند بهترین نمایشِ هر ایده نبود، فقط فرمتی بود که همه روش توافق داشتن و این مصالحه بهمرور نامرئی شد. وب نهتنها سند رو بهعنوان فرمت انتشار پذیرفت، بلکه کمکم شروع کرد به فکرکردن با سند. ما با Flash هم یه آیندهی تجربهمحور رو امتحان کردیم، ولی اون تجربهها سخت کرال، سخت اندازهگیری و سخت استانداردسازی میشدن و اکوسیستم همهچی رو دوباره به سمت HTML و صفحه کشید. سند نه چون رساترین فرمت بود، بلکه چون سازگارترین فرمت بود برنده شد.
اما حالا هوش مصنوعی داره این معادله رو عوض میکنه. به گفتهٔ نویسنده برای بیشتر تاریخ وب، تجربهٔ انسانی و نمایش ماشینخوان عملاً یه چیز بودن، ولی حالا داره یه جدایی تدریجی بین اطلاعات و ارائه اتفاق میافته. موتورهای جستوجو نمایشهای ساختیافته مصرف میکنن، اپلیکیشنها API، و سیستمهای AI موجودیتها و روابط و فیدها رو. نویسنده میگه دعوا سرِ اینکه llms.txt بهتره یا فایلهای markdown، نکتهٔ اصلی نیست؛ نکتهٔ اصلی اینه که وب داره با این ایده راحت میشه که مخاطبهای مختلف، نمایشهای مختلفی از یه اطلاعات واحد رو مصرف کنن.
نتیجهای که نویسنده میگیره اینه که آیندهٔ وب احتمالاً همزمان معناییتر و ماشینخوانتر میشه و هم رساتر. HTML-in-canvas هیجانانگیزه چون به آیندهای اشاره داره که سند سالم میمونه ولی دیگه شکلِ تجربهٔ انسانی رو دیکته نمیکنه؛ یه سایت کنفرانس میتونه HTML ساختیافته بمونه ولی مثل یه چشماندازی از سخنرانیها و ایدهها تجربه بشه. لایهٔ ماشینخوان از بین نمیره، فقط به زیرساخت تبدیل میشه. برای AI میتونیم HTML رو سادهتر کنیم و برای آدمها رساترش.
نکات کلیدی:
- HTML-in-canvas اجازه میده محتوای HTML داخل canvas رندر بشه بدون از دستدادن DOM، دسترسیپذیری و فهم موتورهای جستوجو
- سند/صفحه نه چون بهترین فرمت بود، بلکه چون سازگارترین فرمت بود به شکلِ غالبِ وب تبدیل شد
- هوش مصنوعی داره اطلاعات رو از ارائه جدا میکنه؛ مخاطبهای مختلف نمایشهای مختلفی از یه محتوا مصرف میکنن
- چون ماشینها بهتر معنا رو میفهمن، فشار برای محدودبودن تجربهٔ انسانی به فرمت سند داره کم میشه
