بازگشت حرکت و لامسه با ایمپلنت مغزی و هوش مصنوعی
هوش مصنوعیClaude Opus 5خلاصهٔ کامل‌تر
پژوهشگران مؤسسهٔ فاینستین (بازوی تحقیقاتی Northwell Health) گزارش دادن که تونستن حرکت دست و حس لامسه رو به مردی که از سینه به پایین فلج بود برگردونن. نتایج تو مجلهٔ Nature Medicine منتشر شده و به گفتهٔ تیم، سیستمی که «بای‌پس عصبی دوگانه» صداش می‌کنن، رابط مغز-کامپیوتر، هوش مصنوعی و تحریک الکتریکی نخاع و مغز رو یک‌جا به کار می‌گیره.
شرکت‌کنندهٔ مطالعه، کیت توماس، سال ۲۰۲۰ تو یه سانحهٔ شیرجه گردنش شکست و دچار تتراپلژی کامل شد؛ حتی نمی‌تونست دستش رو تا صورتش بالا بیاره. سیزده ماه بعد وارد یه کارآزمایی سه‌ساله شد.
بعد از دورهٔ تمرین، توماس تونست با دست خودش غذا بخوره و از لیوان بنوشه. تو بازهٔ ۳۵ هفته قدرت بازوی راستش ۸۶ درصد و بازوی چپش ۶۲ درصد بیشتر شد و کارهایی مثل خاروندن بینی یا پاک‌کردن دهنش رو بدون کمک انجام داد. یه تکنیک جدا به اسم «آینه‌سازی قشری» هم سراغ حس لامسه رفت و حدود هفتهٔ ۲۵ حس مچ دستی که از زمان آسیب بی‌حس بود برگشت.
از نظر فنی، جراح‌ها تو یه عمل ۱۵ ساعته پنج آرایهٔ میکروالکترود تو مغز توماس کاشتن. هوش مصنوعی نیت حرکتی رو از سیگنال مغز رمزگشایی می‌کنه و عضلات ساعد رو تحریک می‌کنه تا دست خودِ بیمار حرکت کنه. حسگرهای یه بریس چاپ‌شده با پرینتر سه‌بعدی هم قشر حسی مغز رو تحریک می‌کنن تا حس تماس ساخته بشه.
دقت دیکودر تو پنج ماه و بدون آموزش دوباره تا ۸۴٫۶ درصد حفظ شد و توماس تونست ۸۷ درصد مواقع پوستهٔ تخم‌مرغ خالی رو بدون شکستن بلند کنه، حتی وقتی هم‌زمان مشغول گفت‌وگو بود.
نکته‌ای که تیم بیشتر روش تأکید داره ماندگاری اثره: خیلی از این بهبودها بعد از قطع تحریک هم باقی موندن و تو پیگیری اخیر، بیش از دو سال بعد هنوز برقرار بودن. به گفتهٔ چاد بوتون، نویسندهٔ مسئول مطالعه، این یعنی کار فقط دورزدن محل آسیب نیست بلکه سیستم عصبی واقعاً داره دوباره سیم‌کشی میشه — همون چیزی که بهش نوروپلاستیسیتی می‌گن. خود توماس هم از حس‌کردن دست خواهرش و پشم سگش گفته.
این کار به یه حوزهٔ پرشتاب اضافه میشه: بعضی تیم‌ها با ایمپلنت گفتار رو برگردوندن، بعضی سراغ نسخه‌های پوشیدنی یا غیرتهاجمی رفتن و چین هم اولین ایمپلنت مغزی تجاری‌ش رو تأیید کرده. حدود ۱۵ میلیون نفر تو دنیا با آسیب نخاعی زندگی می‌کنن و بیشتر افراد دچار تتراپلژی، کارکرد دست رو اولویت اولشون می‌دونن. تیم فاینستین می‌گه کارآزمایی‌های بزرگ‌تر و آزمایش سیستم برای شرایط دیگه مثل سکته رو در برنامه داره.
نکات کلیدی:
- ترکیب رابط مغز-کامپیوتر، هوش مصنوعی و تحریک الکتریکی زیر عنوان «بای‌پس عصبی دوگانه»
- بازگشت حرکت دست و حس لامسه در یک بیمار با تتراپلژی کامل
- افزایش ۸۶ و ۶۲ درصدی قدرت دو بازو در ۳۵ هفته و دقت ۸۴٫۶ درصدی دیکودر
- ماندگاری بهبودها تا بیش از دو سال، حتی بعد از قطع تحریک
- برنامه برای کارآزمایی‌های بزرگ‌تر و کاربرد در سکتهٔ مغزی
