‏پایان ریاضیات نیست، آغازشه

دنیل لیت، استاد ریاضی دانشگاه تورنتو، تو این مقاله می‌گه فقط سه سال پیش هوش مصنوعی حتی نمی‌تونست دو تا عدد رو درست جمع بزنه، ولی الان مدل‌های داخلی OpenAI و DeepMind تو المپیاد جهانی ریاضی (IMO) نمره‌ی طلا گرفتن و دارن مستقل مسئله‌های باز مهم ریاضی رو حل می‌کنن. اون فکر می‌کنه این روند ادامه پیدا می‌کنه و کل حرفه‌ی ریاضی‌دان‌ها باید از نو تعریف بشه. اسم یه سخنرانی قبلیش «پایان ریاضیات» بود، ولی این مقاله جواب امیدوارکننده‌تریه.

استدلال اصلی لیت اینه که هدف واقعی ریاضیات فقط اثبات قضیه نیست، وگرنه خیلی راحت خودکار می‌شد (یه کامپیوتر می‌تونه از اصول موضوعه‌ی ZFC، یعنی پایه‌های منطقی ریاضیات مدرن، هر قضیه‌ای رو مکانیکی اثبات کنه). چیزی که واقعاً مهمه فهم انسانیه؛ حتی اگه یه هوش مصنوعی فوق‌انسانی بتونه قضیه‌های زیبا اثبات کنه و توضیحشون بده، بازم این فهمیدن خود انسان‌ها رو جایگزین نمی‌کنه. به گفته‌ی اون، تا وقتی فهم انسانی ارزش داشته باشه، نیاز به ریاضی‌دان انسانی حتی بیشتر از قبل می‌شه.

پیشنهاد عملی لیت برای دکترای ریاضی اینه که به‌جای تکیه به یه پایان‌نامه‌ی مکتوب (که الان می‌شه بدون خوندنش هم تولیدش کرد)، مدرک بیشتر بر اساس یه دفاع شفاهی دقیق داده بشه؛ دانشجو باید بتونه موضوعشو اونقدر خوب توضیح بده که ممتحن‌ها قانع بشن، فارغ از اینکه از هوش مصنوعی کمک گرفته یا نه. به گفته‌ی اون سخنرانی و بحث‌های ریاضی حالا خیلی بهتر از مقاله می‌تونن فهم واقعی رو نشون بدن، و دانشگاه‌ها باید برای پذیرش دانشجوی دکترا هم مثل استخدام استاد، مصاحبه بگیرن.

لیت می‌گه نمی‌شه جلوی کسی رو گرفت که با یه دکمه هوش مصنوعی، ریاضیات تولید کنه، و اصلاً نباید هم این کارو کرد؛ چون همین الان علاقه به ریاضی از هر زمان دیگه‌ای بیشتره. به گفته‌ی اون ارزش این حجم انبوه ریاضیات تولیدشده وقتیه که یه جامعه‌ی علمی دورش جمع بشه و بهش معنا بده؛ یعنی نقش اصلی دانشگاه‌ها از این به بعد بیشتر تشخیص «چی جالبه» و ساختن این جامعه‌س، نه فقط اثبات قضیه.

نکات کلیدی:

• دنیل لیت، استاد دانشگاه تورنتو، معتقده هوش مصنوعی به‌زودی تو ریاضیات از انسان جلو می‌زنه ولی نیاز به ریاضی‌دان از بین نمی‌ره.
• پیشنهادش اینه دکترای ریاضی بیشتر بر اساس دفاع شفاهی ارزیابی بشه، نه فقط پایان‌نامه‌ی مکتوب.
• سمینار و بحث گروهی رو راه بهتری برای نشون دادن فهم واقعی می‌دونه، نه فقط چاپ مقاله.
• به گفته‌ی اون نقش اصلی جامعه‌ی ریاضی از این به بعد، تشخیص مسئله‌های جالب و ساختن جامعه‌ی علمی دور اوناست.