ایجنتهای هوش مصنوعی یه شهرک مایا رو تو دادههای lidar ناسا پیدا کردن
خلاصهٔ کاملتر
پیترو میوتی تو وبلاگش تعریف میکنه که چطور ایجنتهای هوش مصنوعیش یه محوطهی باستانی مایا تو مکزیک پیدا کردن که تا جایی که معلومه، قبلاً کسی گزارشش نکرده بود. خودش تأکید میکنه که باستانشناس نیست. ایده وسط یه سفر به پرو به ذهنش رسید، وقتی داشت دربارهی کشف ماچو پیچو میخوند.
اول با چند تا مدل (Gemini، ChatGPT، Claude و Grok) فکر کرد و همهشون گفتن lidar (یعنی اسکن با پالس لیزر که از لای شاخهها رد میشه و شکل زمین زیر جنگل رو درمیاره). عکس ماهوارهای اینجا به درد نمیخوره، چون از بالا یه خرابهی وسط جنگل فقط یه مشت درخته. پرو پوشش lidar خوبی نداشت، برای همین رفت سراغ منطقهی مایا که دادهی عمومیش خیلی بیشتره.
روش کار ساده بود: نوارهای lidar، یعنی حدود ۱۲۰۰ کیلومتر مربع جنگل، به عکس تبدیل شدن و ۴۸ ایجنت یکییکی نگاهشون کردن. دنبال هرم، سکو و میدون میگشتن و تپههای طبیعی، فروچالهها و جادهها رو کنار میذاشتن. نویسنده میگه هیچ مدل یا classifier خاصی در کار نبود و ایجنتها فقط با یه راهنمای دقیق به عکسها نگاه میکردن.
بعد ازشون خواست مقالهها و آرشیوها رو بگردن ببینن کدوم از این روستاها هنوز ثبت نشده. یه مورد بزرگ پیدا شد: بالای یه تپه لبهی صخره، با لبههای صاف و گوشههای تیز که تو طبیعت کم پیش میاد. یه میدون صافشده داره، یه هرم بیضی حداقل ۸ تا ۱۲ متری، یه حیاط بلند چسبیده بهش و یه گودی که شاید آبانبار بوده. ایجنتها point cloud خام رو هم چک کردن تا مطمئن بشن این شکلها واقعاً روی زمین هستن و ساختهی درختها نیستن.
گزارش به اسپانیایی ترجمه شد و برای INAH (موسسهی ملی انسانشناسی و تاریخ مکزیک) رفت. ۲۱ اکتبر جواب دادن که تو اون نقطه هیچ محوطهی ثبتشدهای ندارن. هنوز رسمی نیست و طبق قانون مکزیک هر کار میدانی باید با مجوز INAH باشه. حدس نویسنده، که خودش میگه گمانهزنیه، اینه که اینجا یه مرکز مدنی کوچیک از دورهی کلاسیک مایا (حدود ۲۵۰ تا ۹۰۰ میلادی) بوده.
نتیجهگیری نویسنده اینه که یه آدم بیرونی و بیخبر الان میتونه کارهای بزرگ بکنه، کافیه یه مسئلهی قدیمی رو برداره و compute بریزه روش. به نظرش داستانهای agentic AI تا حالا بیشتر دربارهی کد و ریاضی بوده ولی کاربردش خیلی گستردهتره، و گلوگاههای بعدی فقط کنجکاوی، تخیل و compute میشن.
نکات کلیدی:
- از ایده تا جواب رسمی INAH کمتر از ۷۲ ساعت طول کشید.
- حدود ۱۲۰۰ کیلومتر مربع دادهی lidar ناسا به عکس تبدیل شد و ۴۸ ایجنت بررسیش کردن.
- هیچ مدل یا classifier اختصاصی استفاده نشد، فقط ایجنتهای عمومی با یه راهنمای دقیق.
- محوطه یه هرم بیضی ۸ تا ۱۲ متری، یه میدون و یه آبانبار احتمالی داره.
- INAH تأیید کرد محوطهای اونجا ثبت نشده، ولی کشف هنوز رسمی نیست و بررسی میدانی به تصمیم خودشون بستگی داره.




